ارسال به دوست

نام شما:  
نام دوست شما:  
ایمیل دوست شما:    

×

اشتراک گذاری


×

برنامه اردیبهشت-دکتر علی بابایی زاد- 92/11/12

  • 1392/11/12
  • 0
  • 1811
  • نوشته الناز فورگی نژاد
کارپمن مثلث نقش ها را برای بازی های انسان ها ابداع کرد. انسان ها در روابط مریض گون و غیر واقعی و اصیل در نقش های کارپمن قرار می گیرند.مثلث نقش های کارپمن عبارت است از: ناجی، قربانی، ستمگر.
ناجی: فرد ناجی خود را در وضعیت من خوب هستم تو خوب نیستی، من قوی توی ضعیف، من دانای مطلق و توی ناتوان قرار می دهد و مایل است طرف مقابل در نقش قربانی باشد تا از او حمایت کند البته این حمایت رشد دهنده و سودمند نیست و می خواهد قربانی همیشه به او نیازمند و وابسته باشد به تعبیری به قربانی ماهی می دهد ولی ماهیگیری یاد نمی دهد.
قربانی: نقش قربانی احساس اجحاف، غمگینی، ناتوانی و ناامیدی دارد و فکر میکند نیازهایش دیده نمیشود و می خواهد فردی در نقش ناجی در کنار او باشد تا مشکلاتش را حل کند چون نمی تواند فکر کند، استقلال داشته باشد و روی پای خودش بایستد و نمیتواند از بالغ خود برای رفع مشکلات استفاده کند.
ستمگر: در وضعیت بالا دست، کنترل، تهدید، ارعاب، آسیب قرار دارد و کل هویت و عزت نفس طرف مقابل را نادیده میگیرد.
بعضی مواقع جا به جایی نقشی یا سوییچ کردن بین نقش ها اتفاق می افتد. مثلا مادری که در نقش ناجی است اگر دخترش تصمیم بگیرد که دیگر قربانی نباشد مادر خوشحال نمی شود و این بار مادر از ناجی گری به سمت قربانی بودن پیش می رود و یا شاید در رابطه با دخترش وارد نقش ستمگر نیز بشود.
افراد بر اساس نقش های خود وارد رابطه می شوند مثلا فرد ناجی به دنبال قربانی می رود.
در موارد نامطلوب تر افراد دچار خودشیفتگی نقشی می شوند: 
خود شیفته قربانی: آن چنان جذب نقش شده که نمی تواند با دیگران همدلی کند و به گمانش فقط خود اوست که آنچنان زجر کشیده است
خودشیفته ناجی: فکر میکند فقط خود اوست که می تواند دیگران را نجات دهد پس خود را در رأس می بیند.
خود شیفته ستمگر: دیگران را دور از شأن خود می داند و می خواهد با ترس و ارعاب دیگران را دور از خود نگه دارد.
طبق حالات من در تحلیل رفتار متقابل فردی که ناجی است بیشتر والد حمایگراست و گاهی کودک سازگار و در مقابل به دنبال کودکی سرگردان است و در نقش قربانی فرد در حالت من کودک ناامید است و دنیا جای خوبی نیست مگر اینکه کسی بیاید و او را نجات دهد و نقش ستمگر در حالت والد انتقادگر است و گاهی کود قیامگر. پس در هیچ کدام از این نقش ها بهترین حالت من که بهترین پاسخ  به واقعیت اکنون و اینجاست یعنی "بالغ" وجود ندارد.
فرد ممکن است در موقعیت ها و روابط مختلف نقش های مختلفی داشته باشد مثلا در محل کار ناجی، در خانه قربانی و در روابط با دوستان ستمگر. گاهی نیز در وحله ای از زمان نقش های متعددی پیدا کند مانند نمونه زیر:
خانمی که از خواهر همسرش ناراحت شده وقتی همسرش از سر کار می آید شکایت خواهرش را به او می کند و گریان می گوید نمی دانستم اینقدر باید زجر بکشم خانم اینجا نقش قربانی دارد. همسر پیش خواهرش میرود و با داد و فریاد با او دعوا میکند. او برای خواهرش نقش ستمگر را دارد. او وقتی پیش خانمش بر می گردد خانم می گوید چرا اینقدر عصبانی شدی و سرش داد کشیدی من با تو دیگر حرف نمی زنم پس اینجا خانم از نقش قربانی به نقش ستمگر و آقا که برای همسرش نقش ناجی داشته به نقش قربانی سوییچ کرده است.
در این مثال بالغ هیچ جایی نداشته و مشکل حل نشده است. کسی که از بالغ خود استفاده میکند در درجه اول خود را در نقش قاضی قرار نمی دهد و نمی گوید حق با کیست. آقا باید هم همسر و هم خواهرش را مورد نوازش قرار دهد چون امنیت هر دو به خطر افتاده است .او می داند وقتی همسرش شکایت می کند این یک رفتار دوپهلوست یعنی به من توجه داشته باش. پس باید با دادن نوازش به خانم با بالغ خود پرسش های هوشمندانه بکند مثلا بپرسد چی شد که ناراحت شدی؟ الان چه احساسی داری؟ چه انتظاری از من داری؟ فکر می کنی سهم خودت در این اتفاق چقدر است؟ البته این پرسش ها باید با زبان بدن حمایتگرانه باشد نه با خشم و ترس. و به او بگوید که وقتی تو ناراحتی من هم ناراحت میشوم فکر میکنی برای بهبود اوضاع چه کار میتوانیم بکنیم؟ 
همچنین با الگوی رفتار قاطع راجع به احساساتش با خواهرش نیز صحبت کند مثلا بگوید من از این اتفاق ناراحتم و نمی توانم قضاوت کنم و در این بین دچار تعارض شدم. فکر می کنی برای بهبود اوضاع سهم خودت در این اتفاق چقدر است؟ از من چه انتظاری داری؟ 
و یا حتی سه نفری با هم شروع به صحبت کنند.

برخورد بالغانه باعث می شود افراد وارد مثلث نقش ها نشوند و مشکل راحتتر بررسی می شود در راه این تغییر ممکن است شکست بخوریم ولی مهم این است که تغییر به تدریج حاصل می شود.

 

با تشکر از خانم افروز مکارم نسب بابت گردآوری این مطلب

دانلود فایل صوتی


برگشت
نظر شما
نظرات کاربران
  • تعداد نظرات : 0
  • نظرات انتشار یافته : 0
  • در انتظار تایید : 0
  • نظرات تایید نشده : 0